ADD TO MY LIBRARY VOL.II

Βιβλίο επάνω στο βιβλίο επάνω στο βιβλίο: Χριστίνα Μήτρεντσε

«Όλη αυτή η δομή που επιτρέπει είναι τώρα πολύ διαβρωμένη." [1]

"Τα πάντα στον κόσμο", έγραψε ο ποιητής Stephane Mallarme, "υπάρχoυν για να καταλήγουν σε ένα βιβλίο". [2] Όσον αφορά το έργο της Χριστίνας Μήτρεντσε η κατεύθυνση αυτής της τάσης φαίνεται, εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον, να έχει αντιστραφεί. Απεναντίας, δημιουργεί, (ακόμη και αν μερικές φορές πρόκειται απλώς για προβολές και αναπαραστάσεις), νεωτεριστικά υλικά αντικείμενα καθώς και σύνθετες αρχιτεκτονικές δομές από βιβλία, βιβλίo-δοχεία κατασκευασμένα από βιβλία, βιβλιοθήκες των οποίων οι τοίχοι συνδέονται και ενώνονται με βιβλία, δαιδαλώδεις εννοιολογικές δομές –συχνά πραγματοποιημένες με μολύβι και χρώμα – που ουσιαστικά απαρτίζονται από αλυσίδες τίτλων, που είτε είναι στοιβαγμένοι, είτε μοιάζουν σαν να έχουν περιδεθεί μεταξύ τους. Το θέμα, εν προκειμένω, δεν αφορά τόσο πολύ  στα βιβλία ή μέσα στα βιβλία, όπως συγκροτούνται από καθιερωμένους, αλλά ακόμα και τώρα, αναμφισβήτητα υποτιμημένους χώρους συσσώρευσης γνώσης και νοήματος. Αντλώντας από την παραδοσιακή μορφή του βιβλίου - και όχι από την ψηφιοποιημένη, εξωραϊσμένη ή επαναλανσαρισμένη εκδοχή του –για παράδειγμα η συσκευή ηλεκτρονικής αποθήκευσης και ανάγνωσης  "Kindle"- η Μήτρεντσε παρουσιάζει ένα συμπαγές αλλά παραδόξως κωμικό και εκτεταμένο ρεπερτόριο εκτοπισμένων βιβλιοθηκών σε μορφή λαβύρινθων, μουσείων τέχνης, πλίνθων, τάφων ή ερειπίων. Βλέποντας τα, σκέφτεται κανείς τον αρχιτέκτονα John Soane να απεικονίζει εμμέσως τις δικές του μεγαλειώδεις αρχιτεκτονικές αλαζονείες σαν μελλοντικά ερείπια, καθώς το Μοντέρνο γίνεται «Κλασσικό», προπορευόμενο σχεδόν του εαυτού του.[3] Η ουτοπία της βιβλιοθήκης έχει μετατραπεί σε δυστοπία της πολιτιστικής καταστροφής, της παρακμής, της βεβήλωσης, ένα φαντασιακό μέλλον στο οποίο η γνώση έχει αφεθεί να σαπίσει, να φθαρεί και να καταρρεύσει.

Το παράδοξο του έργου της Μήτρεντσε είναι ότι αποτελεί ταυτόχρονα σύμβολο της απαγωγής της απώλειας της γνώσης και μέσο διαβίβασής της, και την ίδια στιγμή μια συνειδητή ανάκτηση ή διατήρηση της κουλτούρας του βιβλίου. Σε μια χρονική στιγμή που τα καθιερωμένα ιδρύματα εκμάθησης βρίσκονται, τουλάχιστον στην Αγγλία, σε κρίση, και ενώ τα πανεπιστήμια χρεώνουν ολοένα αυξανόμενα δίδακτρα και ταυτόχρονα στοχεύουν στον εκδημοκρατισμό της πρόσβασης στη μόρφωση, η Μήτρεντσε δεν εστιάζει τόσο πολύ σε αυτήν την υποτιθέμενη πολιτιστική ανάπτυξη, όσο στις έννοιες του εναλλακτικού, του οριακού και του κρυφού σχολειού ή αντί-ιδρύματος.

Τα μεγάλα της σχέδια συσσωρευμένων βιβλίων, προκύπτουν μέσω ενός αιτήματος προς ανθρώπους του κόσμου της τέχνης που επιθυμούν να προτείνουν τo αγαπημένο του βιβλίο για ένταξη σε ένα δεδομένο έργο. Οι φιλολογικές αυτές προτάσεις μετατρέπονται στη συνέχεια κυριολεκτικά σε δομικά υλικά των κατασκευών που ενυπάρχουν στα σχέδια, μια βιβλιοθήκη το περιεχόμενο της οποίας έχει καθοριστεί από τους φανταστικούς χρήστες της, και όχι από τους ανθρώπους της εξουσίας, που θα επεδίωκαν να συμπυκνώσουν και να περιορίσουν την κουλτούρα του βιβλίου.

Peter Suchin / καλλιτέχνης, κριτικός τέχνης, συνεργάτης του περιοδικού Art Monthly

Σημειώσεις

1. George Steiner, Extraterritorial, Peregrine, 1975, σ. 166.
2. [Stephane] Mallarme, The Poems, Penguin, 1977, σ. 49.  
3. Σχετικά με τις παραγγελίες πινάκων, που έκανε ο Soane στον Joseph Gandy, που απεικόνιζαν τα αρχιτεκτονικά του έργα υπό μορφή ερειπίων βλ. Christopher Woodward, In Ruins, Chatto & Windus, 2001, κεφάλαιο VIII.